در حالی که ۲۰ سال قبل سهم سوخت های زیستی در سبد انرژی دنیا صفر بود،اما این رقم هم اکنون به ۱/۸۱ درصد رسیده و از سال ۲۰۰۷ تاکنون یعنی در مدت کمتر از سه سال بیش از ۸۰ درصد افزایش یافته است.این رقم در کشورهای پیشرفته ۳/۶ درصد است و جالب اینکه ایران جزء معدود کشورهایی است که در سبد سوختی خود تعریفی برای سوخت های زیستی ندارد....

وضع تولید و مصرف

انرژی های تجدید پذیر به دو بخش عمده تقسیم می شود،نخست انرژی های ایستا و دوم سوخت های مایع زیستی.
انرژی های ایستا مانند انرژی باد یا خورشید باید در لحظه تولید مصرف شود،ولی سوخت های مایع زیستی مانند بیو اتانول و بیو دیزل انعطاف پذیرتر بوده و زمان طولانی تری قابل استفاده است.نکته ای که سوخت های زیستی را از سوخت های فسیلی متمایز می کند ،چرخه عمر این سوخت هاست.چرخه عمر سوخت های زیستی یک سال است،در حالی که این میزان برای سوخت های فسیلی میلیون ها سال برآورد می شود.به عبارت دیگر میلیون ها سال زمان لازم است تا سوخت های فسیلی ساخته شود،ولی برای تجدید سوخت های زیستی یک سال زمان صرف می شود.

در حال حاضر ۸۳ درصد سوخت های زیستی که در جهان مصرف می شود،بیواتانول است و مابقی بیودیزل و درصد ناچیزی بیوبوتانول و بیوکروزین است.

آمریکا و برزیل دو کشور پیش رو در تولید بیواتانول محسوب می شوند.همچنین ۷۵ درصد سوخت های زیستی در آمریکا،اروپا و برزیل مصرف می شود،با این تفاوت که دراروپا  تولید چندانی صورت نمی گیرد و این قاره بیشتر وارد کننده بیواتانول است.
البته در برزیل از دو روش برای استفاده از بیواتانول در سوخت خودروها استفاده می شود.یکی مخلوط ۲۵ درصد بیواتانول با ۷۵ درصد بنزین با نام بنزین ۲۵- E و دوم مخلوط ۸۵ درصد بیواتانول با ۱۵ درصد بنزین با نام بنزین ۸۵-E  است که برای حالت دوم موتور خودرو ها به صورت فلکسی فیول یا دو گانه سوز طراحی شده است.

تولید اتانول در ایران

بر اساس آمارها در سال ۲۰۰۹ میلادی در مجموع بیش از ۹۰ میلیارد لیتر بیواتانول در جهان تولید شده است.این میزان در ایران کمتر از ۹۰ میلیون لیتر بوده و به عبارت دیگر سهم ما در تولید جهانی کمتر یک در هزار است.تقریبا تمام اتانول تولید شده در ایران در صنایع بهداشتی و دارویی مصرف می شود.

اگرچه محدودیت های ایران در زمینه دسترسی به آب و برخی منابع کشاورزی از جمله مهم ترین چالش های تولید بیواتانول محسوب می شود،اما می توان ادعا کرد که قابلیت های شناخته شده در ایران برای تامین چندین برابر نیاز به بنزین ۱۰-E  (مخلوط ۱۰ درصد اتانول و ۹۰ درصد بنزین ) وجود دارد.بر اساس برآورد پژوهشگران دانشگاه تربیت مدرس ،ایران توانایی تولید سالانه  ۴/۵ میلیارد لیتر بیواتانول از منابع کشاورزی را دارد. با توجه به اینکه برای تولید بنزین ۵-E باید به اندازه ۵ درصد مصرف روزانه بنزین،اتانول تولید شود، بنابراین در گام نخست سالانه به یک میلیارد لیتر اتانول نیازمندیم.

 در حال حاضر درآمریکا بنزین ۱۰-E  استفاده می شود و این کشور در سال ۲۰۱۱ برای  استفاده از بنزین ۱5-E   برنامه ریزی  کرده است.همچنین اروپایی ها نیز از بنزین ۵-E  استفاده می کنند.

زمان را از دست می دهیم

رئیس انجمن تولید کنندگان اتانول ایران با اشاره به اینکه ضرورت استفاده از اتانول در بنزین در جزوه ای توسط این انجمن در سال ۸۰ منتشر شد،افزود:هفت سال طول کشید تا مسوولان و مدیران در بخش نفت(شرکت پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران مسوول برنامه ریزی در این زمینه است) ضرورت این مساله را درک کردند و در سال ۸۷ مصوبه ای در وزارت نفت تایید شد تا در گام نخست طرح پایلوت استفاده از بنزین ۵-E (مخلوط 5 درصد اتانول و ۹۵ درصد بنزین)در استان خوزستان اجرایی شود.

به گفته پیروز پروین ،قرار بود این طرح از پاییز ۸۸ در این استان آغاز شود،ولی به پاییز ۸۹ موکول شد و هم اکنون صحبت از آغاز آن در سال ۹۰ است.

او تاکید کرد:بعید به نظر می رسد که این طرح به سرعت اجرا شود،چراکه باید برای این منظور روزانه 100 تا 150 هزار لیتر اتانول آبگیری شده تولید و یک واحد آبگیری در این استان راه اندازی شود.
‍پروین یادآور شد:راه اندازی این واحد نیاز به 30 میلیارد ریال سرمایه گذاری دارد و تا زمانی که یک قرارداد الزام آور برای خرید اتانول توسط دولت وجود نداشته باشد،سرمایه گذاری در این زمینه انجام نخواهد شد.
وی با بیان اینکه توسعه صنعت بیواتانول در همه کشورها با حمایت دولت انجام می شود،یادآور شد:هنوز قراردادی امضا نشده است و ما همچنان زمان را از دست می دهیم.
او خاطر نشان کرد: استفاده از بنزین ۵-E و ۱۰-E با خودروهای فعلی امکان پذیر است.

قابلیت های تولید اتانول در ایران

فناوری تولید اتانول در جهان به سمتی پیش می رود که بتوان از هر ماده طبیعی بیواتانول تولید کرد.بنابراین از منابع کشاورزی،زائدات، ضایعات محصولات کشاورزی و پسماند صنایع تبدیلی کشاورزی می توان اتانول تولید کرد.

در همین حال رئیس انجمن تولیدکنندگان اتانول ایران معتقد است، اگر مازاد غلات کشور به این صنعت سرازیر شود،این صنعت توانایی تبدیل بخش عمده ای از آن به اتانول را دارد.

به گفته وی،گندم در بورس کیش با قیمت ۱۸۲ دلار عرضه می شود،در حالی که اگر این محصول به محصولات بالادستی تبدیل شود،مزیت های فراوانی برای کشور به همراه دارد.

البته به تازگی تحقیقات زیادی در زمینه تولید اتانول از محصولات  مختلف انجام شده است. مزرعه آزمایشی کشت سورگوم شیرین با نظارت دانشگاه صنعتی اصفهان در شهرستان کهنوج از جمله این موارد است. سورگوم شیرین یکی از گیاهان معروف به انرژی ساز است.

نتیجه

در دنیای امروز سوخت های زیستی از لحاظ مسایل اقتصاد کلان،محیط زیست،بهداشت و درمان،بیوتکنولوژی ،ایجاد توازن در بخش کشاورزی و اقتصاد انرژی حائز اهمیت است.در عین حال اگر به قیمت سوخت های فسیلی در دهه های اخیر نگاهی بیاندازیم،در می یابیم که قیمت آنها از بشکه ای ۷ تا ۸ دلار شروع شده و حتی در مقاطعی به ۱۳۰ تا ۱۴۰ دلار هم رسیده است.یعنی همواره روند رو به رشدی را طی کرده،اما این موضوع در مورد سوخت های زیستی بر عکس بوده است. 
به هر حال یکی از دلایل مهم جایگزینی بیواتانول در سوخت خودروها،کمک به کاهش آلودگی محیط زیست و حذف ماده آلاینده  MTBE(متیل ترشری بوتیل اتر) از بنزین است که این ماده در آمریکا از بنزین حذف شده است و در اروپا یک برنامه ریزی میان مدت برای حذف آن وجود دارد.
از آنجا که قابلیت های بسیاری برای تولید سوخت های زیستی در کشور وجود دارد و به آینده سوخت های فسیلی نیز امید چندانی نمی رود ،بنابراین بهتر است تا زمان بیشتری از دست نرفته و دیر نشده به فکر توسعه و افزایش تولید این سوخت های تجدید پذیر زیستی باشیم تا علاوه بر کاهش آلودگی های زیست محیطی ،اتکا به منابع نفتی را فراموش کنیم.
باید توجه داشته باشیم هر کشوری دارای برنامه مشخص برای تولید اتانول است و با توجه به شرایط هر کشور،وضع تولید در هیچ کشوری قابل مقایسه و یکسان سازی نیست.

مرتبط با موضوع :

 اطلاعیه آموزشی شماره یک

 بازگشت آنفلوانزای خوکی به مکزیک

 کنگره ملی تجویز منطقی آنتی بیوتیک ها

 تمدید مهلت ارسال مقالات

 اعلام امتیاز بازآموزی همایش روز جهانی هاری

 پايان كابوس دلفين‌هاي مرده

 قيمت گوشت قرمز متعادل مي‌شود

 راسوها رسوم خود را به جوان‌ هامنتقل میکنند

 جام جهانی و انقراض کرکس ها

 کاهش کلنی های زنبور عسل در دنیا